znajdź książkę
katalog
newsleter
Dziennik 1943-1948
45,00 zł
cena
Kup książkę
Sándor Márai
Dziennik 1943-1948
Naplo
przekład: Teresa Worowska
opracowanie graficzne: Lijklema Design. Karolina i Hans Lijklema
seria: Literatura przekładowa - wydania indywidualne
wydanie I
czerwiec 2016
oprawa twarda
format 150x210 mm
str. 526
ISBN 978-83-07-03380-8

1944

 

Niemcy zajęli Węgry.

 

Człowiek, ta zaraza.

 

Opowieść o Ormianach z Musa Dagh rozgrywa się tu każdego dnia, w każdym mieście węgierskim. Miejscem deportacji jest nie Mezopotamia, lecz podmiejskie ceglarnie i tym podobne miejsca; a stamtąd do Polski. Każdego dnia widzę ożywającą powieść Werfla[1]: jak kiedyś Enver Paşa i Turcy wyrżnęli Ormian, ponieważ „prawowierni nie mogą żyć razem z chrześcijanami”, tak samo teraz nasi prawowierni narodowi socjaliści wyganiają z domów, pozbawiają majątku i wolności, a w końcu życia – mordercy nie mają innego wyjścia! – Żydów, z którymi nie mogą żyć w jednym kraju. Dlaczego? Bo są Żydami, bo są „wrogami”, bo są „obcy”, bo... w końcu nie ma odpowiedzi. Bo można. Istnieje gdzieś jeszcze muzyka, morze, krzewy laurowe, myślący ludzie... Myślę o tym już tylko tak, jak śmiertelnie chory wspomina dalekie kraje i zapachy.

 

Ludzie nigdy nie są tak niebezpieczni jak wtedy, gdy mszczą się za winy, które sami popełnili.

 

Gdzie jest ta elita, która, według nadziei Ortegi y Gasseta, miała hamować, wychowywać, uczyć moralności zdziczałego i kierującego się instynktami człowieka tłumu? Gdzieś jest, to pewne. Ukrywa się. Stara się pozostać bezbarwna, przechowuje święte księgi, rękopisy w aktówce, w torbie do schronu...Ta elita jest śmiertelnie zmęczona. Kto tego nie przeżył, nie wie, co musiała znosić – i co przemilczeć! – przez ostatnie dziesięć lat. Gdy nadejdzie chwila, w której będzie można wreszcie przemówić, nie zdoła już wydobyć głosu.

 

Dziś wszyscy pisarze żyją jak w Rodosto[2]. Trzeba nadzwyczajnej siły, by na tym wewnętrznym wygnaniu nie zanikły w człowieku wszelkie siły twórcze. I by taki wygnaniec nie uciekał się w działaniu do bezrozumnych natręctw. Jedną z najważniejszych zasad życiowych jest wypełnianie obowiązków. Na pewno dotyczy to mężczyzn. Obowiązek to coś więcej niż życie. W minionym ćwierćwieczu moim obowiązkiem było pracować ze wszystkich sił. Wypełniałem go – czasem lepiej, czasem gorzej – jak umiałem. Teraz moim obowiązkiem jest z całych sił nie pracować; w każdym razie nie pracować dla świata. Ale to też niełatwe.

Głupota jest jednak bardziej agresywna niż chciwość czy okrucieństwo. Z człowiekiem chciwym lub okrutnym w końcu można jakoś dobić targu, jeśli ma rozum w głowie. Ale człowiek głupi jest śmiertelnie groźny, bo nieobliczalny i niedostępny. Nie można z nim dyskutować. Właściwie nie ma się jak przed nim bronić; można go jedynie znosić jak klęskę żywiołową. Jego bezwzględność, egoizm, upór są piekielne.

 

Żyję wciśnięty pomiędzy Żydów a chrześcijan, znając jednakowo konstrukcję duchową prześladowanych i prześladowców, słuchając obu stron z jednakowym brakiem nadziei... No tak, trzeba to ciągnąć, jak długo się da. Ale gdyby jakaś bomba mnie trafiła, nie protestowałbym.

 

To niemożliwe, żeby życie nie było jeszcze czymś innym – czymś więcej, czymś odmiennym, wiecznym. Nie tylko tą skamlącą szamotaniną, niewzruszonym okrucieństwem.

 

Boże, daj siłę Żydom, by mogli znieść prześladowania, cierpienia i poniewierkę. Daj im siłę, by byli dość silni do życia i do śmierci. A potem, gdy przeżyją prześladowania, daj im siłę, by nie stracili głowy i nie zmienili się w oszalałych prześladowców. Daj im siłę, by mieli dość mocy zachować człowieczą wielkość, cierpliwość. Bo zemsta zrodzi nową nienawiść. Może Huxley i koło oksfordzkie mają rację, mówiąc, że wroga można zwyciężyć w jeden tylko sposób: jeśli nauczymy się go znosić.



[1]
Powieść Franza Werfl a o rzezi Ormian Czterdzieści dni Musa Dagh.

 

[2]Rodosto – po turecku Tekirdag, miasteczko położone nad brzegiem morza Marmara, w którym żył na wygnaniu i zmarł Franciszek II Rakoczy.

 

inne książki tego autora
Koszyk jest pusty
26,40 zł
Thomas Bernhard
strona główna nowości zapowiedzi księgarnia wydarzenia kontakt dla autorów polityka prywatności mapa serwisu
Copyright © SW Czytelnik 2006 - 2017 | Projekt graficzny Maria Drabecka | Wykonanie: YELLOWTEAM.PL
Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Zamknij