znajdź książkę
newsleter
Dziennik 1943-1948
52,00 zł
cena
Kup książkę
Sándor Márai
Dziennik 1943-1948
Naplo
przekład: Teresa Worowska
opracowanie graficzne: Lijklema Design. Karolina i Hans Lijklema
seria: Literatura przekładowa - wydania indywidualne
wydanie I
czerwiec 2016
oprawa twarda
format 150x210 mm
str. 526
ISBN 978-83-07-03380-8

1944

 

Niemcy zajęli Węgry.

 

Człowiek, ta zaraza.

 

Opowieść o Ormianach z Musa Dagh rozgrywa się tu każdego dnia, w każdym mieście węgierskim. Miejscem deportacji jest nie Mezopotamia, lecz podmiejskie ceglarnie i tym podobne miejsca; a stamtąd do Polski. Każdego dnia widzę ożywającą powieść Werfla[1]: jak kiedyś Enver Paşa i Turcy wyrżnęli Ormian, ponieważ „prawowierni nie mogą żyć razem z chrześcijanami”, tak samo teraz nasi prawowierni narodowi socjaliści wyganiają z domów, pozbawiają majątku i wolności, a w końcu życia – mordercy nie mają innego wyjścia! – Żydów, z którymi nie mogą żyć w jednym kraju. Dlaczego? Bo są Żydami, bo są „wrogami”, bo są „obcy”, bo... w końcu nie ma odpowiedzi. Bo można. Istnieje gdzieś jeszcze muzyka, morze, krzewy laurowe, myślący ludzie... Myślę o tym już tylko tak, jak śmiertelnie chory wspomina dalekie kraje i zapachy.

 

Ludzie nigdy nie są tak niebezpieczni jak wtedy, gdy mszczą się za winy, które sami popełnili.

 

Gdzie jest ta elita, która, według nadziei Ortegi y Gasseta, miała hamować, wychowywać, uczyć moralności zdziczałego i kierującego się instynktami człowieka tłumu? Gdzieś jest, to pewne. Ukrywa się. Stara się pozostać bezbarwna, przechowuje święte księgi, rękopisy w aktówce, w torbie do schronu...Ta elita jest śmiertelnie zmęczona. Kto tego nie przeżył, nie wie, co musiała znosić – i co przemilczeć! – przez ostatnie dziesięć lat. Gdy nadejdzie chwila, w której będzie można wreszcie przemówić, nie zdoła już wydobyć głosu.

 

Dziś wszyscy pisarze żyją jak w Rodosto[2]. Trzeba nadzwyczajnej siły, by na tym wewnętrznym wygnaniu nie zanikły w człowieku wszelkie siły twórcze. I by taki wygnaniec nie uciekał się w działaniu do bezrozumnych natręctw. Jedną z najważniejszych zasad życiowych jest wypełnianie obowiązków. Na pewno dotyczy to mężczyzn. Obowiązek to coś więcej niż życie. W minionym ćwierćwieczu moim obowiązkiem było pracować ze wszystkich sił. Wypełniałem go – czasem lepiej, czasem gorzej – jak umiałem. Teraz moim obowiązkiem jest z całych sił nie pracować; w każdym razie nie pracować dla świata. Ale to też niełatwe.

Głupota jest jednak bardziej agresywna niż chciwość czy okrucieństwo. Z człowiekiem chciwym lub okrutnym w końcu można jakoś dobić targu, jeśli ma rozum w głowie. Ale człowiek głupi jest śmiertelnie groźny, bo nieobliczalny i niedostępny. Nie można z nim dyskutować. Właściwie nie ma się jak przed nim bronić; można go jedynie znosić jak klęskę żywiołową. Jego bezwzględność, egoizm, upór są piekielne.

 

Żyję wciśnięty pomiędzy Żydów a chrześcijan, znając jednakowo konstrukcję duchową prześladowanych i prześladowców, słuchając obu stron z jednakowym brakiem nadziei... No tak, trzeba to ciągnąć, jak długo się da. Ale gdyby jakaś bomba mnie trafiła, nie protestowałbym.

 

To niemożliwe, żeby życie nie było jeszcze czymś innym – czymś więcej, czymś odmiennym, wiecznym. Nie tylko tą skamlącą szamotaniną, niewzruszonym okrucieństwem.

 

Boże, daj siłę Żydom, by mogli znieść prześladowania, cierpienia i poniewierkę. Daj im siłę, by byli dość silni do życia i do śmierci. A potem, gdy przeżyją prześladowania, daj im siłę, by nie stracili głowy i nie zmienili się w oszalałych prześladowców. Daj im siłę, by mieli dość mocy zachować człowieczą wielkość, cierpliwość. Bo zemsta zrodzi nową nienawiść. Może Huxley i koło oksfordzkie mają rację, mówiąc, że wroga można zwyciężyć w jeden tylko sposób: jeśli nauczymy się go znosić.



[1]
Powieść Franza Werfl a o rzezi Ormian Czterdzieści dni Musa Dagh.

 

[2]Rodosto – po turecku Tekirdag, miasteczko położone nad brzegiem morza Marmara, w którym żył na wygnaniu i zmarł Franciszek II Rakoczy.

 

inne książki tego autora
Koszyk jest pusty
24,80 zł
Maria Iwaszkiewicz
19,00zł
Jerzy Giedroyc, Czesław
strona główna nowości zapowiedzi księgarnia wydarzenia kontakt dla autorów polityka prywatności mapa serwisu
Copyright © SW Czytelnik 2006 - 2017 | Projekt graficzny Maria Drabecka | Wykonanie: YELLOWTEAM.PL
Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Zamknij